Trong hệ thống điều hòa trung tâm của nhà máy, AHU (Air Handling Unit) là thiết bị trực tiếp xử lý và phân phối không khí lạnh đến các khu vực sử dụng. AHU kết hợp với Chiller, bơm nước lạnh, đường ống và hệ thống điều khiển để duy trì nhiệt độ, độ ẩm và chất lượng không khí theo yêu cầu vận hành.
Tuy nhiên, một hệ thống Chiller hoạt động ổn định chưa có nghĩa là AHU đang làm việc hiệu quả. Coil bám bụi, lọc gió bị nghẹt, quạt mất cân bằng, lưu lượng nước lạnh không đủ hoặc van điều khiển hoạt động không chính xác đều có thể khiến AHU giảm hiệu suất.
Khi đó, doanh nghiệp có thể gặp các tình trạng như AHU thổi gió yếu, không đủ lạnh, nhiệt độ phòng không đạt, nước ngưng chảy ra ngoài, quạt rung, tiếng ồn tăng hoặc Chiller phải chạy lâu hơn để đáp ứng tải lạnh.
Vì vậy, bảo dưỡng AHU cần được thực hiện theo một quy trình có kiểm tra trước, vệ sinh đúng hạng mục, đo thông số sau bảo dưỡng và đánh giá cả mối liên hệ giữa AHU với hệ thống Chiller.
Bài viết dưới đây trình bày quy trình bảo dưỡng AHU Chiller theo hướng thực tế, phù hợp với hệ thống HVAC tại nhà máy, tòa nhà, trung tâm thương mại và các công trình sử dụng Chiller trung tâm.
Kỹ thuật đang kiểm tra AHU.
I. AHU trong hệ thống Chiller có vai trò gì và vì sao cần bảo dưỡng định kỳ?
AHU không trực tiếp tạo ra môi chất lạnh như cụm Chiller. Thay vào đó, AHU sử dụng nước lạnh từ Chiller để làm mát không khí thông qua coil nước lạnh, sau đó quạt đưa lượng không khí đã được xử lý vào khu vực cần điều hòa.
Có thể hình dung chu trình đơn giản:
Chiller → bơm nước lạnh → đường ống → Coil AHU → xử lý không khí → quạt → hệ thống ống gió → khu vực sử dụng.
Vì vậy, chỉ cần một mắt xích hoạt động không tốt cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống.
Những vấn đề thường gặp khi AHU không được bảo dưỡng
Sau một thời gian vận hành, bụi bẩn có thể tích tụ tại lọc gió, coil và bên trong khoang AHU. Quạt và motor cũng chịu tác động của thời gian vận hành, trong khi hệ thống nước lạnh có thể xuất hiện các vấn đề về lưu lượng hoặc van điều khiển.
Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
• Gió cấp yếu hơn bình thường.
• Nhiệt độ gió ra không đủ lạnh.
• AHU chạy liên tục nhưng nhiệt độ phòng vẫn không đạt.
• Coil bám bụi hoặc bám bẩn.
• Lọc gió bị nghẹt.
• Quạt rung hoặc phát ra tiếng ồn.
• Motor nóng bất thường.
• Nước ngưng thoát chậm hoặc tràn khay.
• Đường ống nước lạnh có hiện tượng rò rỉ.
• Van điều khiển không đóng/mở đúng.
• Chênh lệch nhiệt độ nước qua coil không phù hợp.
Trong trường hợp hệ thống xuất hiện tình trạng Chiller chạy liên tục nhưng vẫn không đủ lạnh, doanh nghiệp không nên mặc định nguyên nhân nằm ở cụm Chiller. AHU, coil, lưu lượng nước lạnh và hệ thống phân phối gió cũng cần được kiểm tra.
Đây cũng là lý do khi chẩn đoán tình trạng Chiller không đạt nhiệt, cần đánh giá toàn bộ hệ thống thay vì chỉ tập trung vào máy nén hoặc môi chất lạnh.
Bảo dưỡng AHU không chỉ là vệ sinh
Một lỗi phổ biến là xem bảo dưỡng AHU đồng nghĩa với tháo lọc và vệ sinh coil.
Thực tế, một quy trình đầy đủ cần đánh giá ít nhất bốn nhóm:
Cơ khí: quạt, motor, dây curoa, bạc đạn, độ rung.
Trao đổi nhiệt: coil nước lạnh, nhiệt độ nước vào/ra, tình trạng bề mặt coil.
Không khí: lọc gió, lưu lượng gió, áp suất, đường ống gió.
Điện và điều khiển: motor, tủ điện, cảm biến, van điều khiển, actuator và tín hiệu điều khiển.
Chính vì vậy, bảo dưỡng AHU cần được thực hiện theo quy trình thay vì chỉ vệ sinh theo cảm quan.
II. Quy trình bảo dưỡng AHU Chiller gồm những bước nào?
Một quy trình bảo dưỡng tốt nên bắt đầu bằng việc kiểm tra tình trạng thiết bị trước khi tháo hoặc vệ sinh.
Điều này giúp kỹ thuật xác định AHU đang có vấn đề ở đâu và có cơ sở so sánh sau khi hoàn thành công việc.
Bước 1: Khảo sát và kiểm tra hiện trạng AHU
Trước khi thực hiện, cần kiểm tra tình trạng vận hành thực tế.
Các thông tin nên ghi nhận gồm:
• AHU đang phục vụ khu vực nào?
• Thời gian vận hành mỗi ngày.
• Nhiệt độ khu vực cần duy trì.
• Nhiệt độ gió cấp.
• Nhiệt độ gió hồi.
• Tình trạng quạt.
• Tình trạng coil.
• Tình trạng lọc gió.
• Nhiệt độ nước lạnh vào/ra coil nếu có điều kiện đo.
• Tình trạng nước ngưng.
• Tình trạng van và actuator.
• Các lỗi đã từng xảy ra.
Nếu hệ thống có BMS, nên kiểm tra thêm dữ liệu và alarm trên hệ thống điều khiển.
Bước 2: Ngắt thiết bị và thực hiện biện pháp an toàn
Trước khi vệ sinh hoặc tháo các bộ phận, cần đưa AHU về trạng thái an toàn.
Nguồn điện phải được ngắt phù hợp, quạt phải dừng hoàn toàn và các van nước cần được xử lý theo đúng phương án kỹ thuật.
Đặc biệt khi vệ sinh coil bằng nước, cần kiểm soát để nước không xâm nhập vào motor, tủ điện, cảm biến hoặc các thiết bị điện tử.
Đối với AHU công suất lớn, công tác an toàn và cô lập thiết bị cần được thực hiện nghiêm túc trước khi bắt đầu.
Bước 3: Kiểm tra và vệ sinh lọc gió
Lọc gió là một trong những bộ phận ảnh hưởng trực tiếp đến lưu lượng không khí.
Khi lọc bị bẩn hoặc nghẹt:
Lọc bẩn → trở lực tăng → lưu lượng gió giảm → khả năng trao đổi nhiệt giảm → khu vực sử dụng không đủ lạnh.
Kỹ thuật cần kiểm tra tình trạng lọc và mức độ bám bụi.
Tùy loại lọc và tình trạng thực tế, có thể:
• Vệ sinh.
• Làm sạch.
• Thay mới.
• Kiểm tra độ kín của khung lọc.
Không nên cố sử dụng một bộ lọc đã xuống cấp chỉ để tiết kiệm chi phí vật tư, vì trở lực quá lớn có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống cấp gió.
Bước 4: Vệ sinh và kiểm tra Coil AHU
Coil là một trong những hạng mục quan trọng nhất của quy trình bảo dưỡng AHU Chiller.
Bề mặt coil sạch giúp không khí tiếp xúc tốt với bề mặt trao đổi nhiệt. Khi bụi bẩn tích tụ quá nhiều, hiệu quả truyền nhiệt giảm và quạt cũng có thể phải làm việc trong điều kiện bất lợi hơn.
Công việc thường gồm:
• Kiểm tra mức độ bám bụi.
• Kiểm tra cánh tản nhiệt.
• Vệ sinh bề mặt coil.
• Làm sạch giữa các khe cánh.
• Kiểm tra dấu hiệu ăn mòn.
• Kiểm tra rò rỉ nước.
• Kiểm tra tình trạng đường ống kết nối.
• Kiểm tra nhiệt độ nước vào/ra nếu có điều kiện đo.
Phương pháp vệ sinh phải phù hợp với vật liệu và tình trạng coil. Không nên sử dụng áp lực quá cao làm móp hoặc biến dạng cánh tản nhiệt.
Nếu coil đã bị ăn mòn, rò rỉ hoặc hư hỏng nghiêm trọng, việc vệ sinh sẽ không giải quyết được vấn đề. Khi đó cần đánh giá khả năng sửa chữa hoặc thay thế dàn Coil – dàn tản nhiệt Chiller AHU.
Bước 5: Kiểm tra quạt, motor và bộ truyền động
Quạt là bộ phận trực tiếp tạo lưu lượng không khí cho AHU.
Cần kiểm tra:
• Tình trạng cánh quạt.
• Độ cân bằng.
• Độ rung.
• Tiếng ồn.
• Motor.
• Bạc đạn.
• Dây curoa nếu sử dụng.
• Puly.
• Độ căng dây.
• Tình trạng khung và bệ đỡ.
Nếu dây curoa quá chùng, quạt có thể không đạt tốc độ yêu cầu. Nếu quá căng, tải lên bạc đạn và motor có thể tăng.
Đối với AHU có dấu hiệu rung mạnh, không nên chỉ siết lại bulông mà cần xác định nguyên nhân có thể đến từ mất cân bằng cánh quạt, bạc đạn, trục, bệ máy hoặc bộ truyền động.
Bước 6: Kiểm tra khay nước ngưng và hệ thống thoát nước
Khay nước ngưng thường bị bỏ qua trong quá trình bảo dưỡng nhưng đây lại là nguyên nhân khá phổ biến gây hiện tượng nước chảy ra ngoài AHU.
Cần kiểm tra:
• Khay nước ngưng.
• Đường ống thoát nước.
• Bẫy nước.
• Độ dốc đường ống.
• Tình trạng tắc nghẽn.
• Rong rêu và cặn bẩn.
Nếu nước ngưng không thoát tốt, nước có thể tràn khỏi khay và ảnh hưởng đến trần, sàn hoặc các thiết bị bên dưới.
Bước 7: Kiểm tra van nước lạnh và hệ thống điều khiển
AHU sử dụng nước lạnh cần được kiểm tra cả phần cơ khí lẫn điều khiển.
Các hạng mục có thể gồm:
• Van điều khiển.
• Actuator.
• Van cân bằng.
• Cảm biến nhiệt độ.
• Cảm biến áp suất nếu có.
• Tín hiệu điều khiển.
• Tình trạng đóng/mở van.
Ví dụ, coil vẫn sạch nhưng van nước lạnh không mở đủ thì lưu lượng nước qua coil vẫn thấp và khả năng làm lạnh không đạt.
Trong trường hợp này, chỉ vệ sinh coil sẽ không giải quyết được nguyên nhân.
Bước 8: Kiểm tra điện và chạy thử
Sau khi hoàn thành vệ sinh và kiểm tra cơ khí, cần kiểm tra lại hệ thống điện.
Có thể kiểm tra:
• Điện áp.
• Dòng điện motor.
• Đầu nối.
• Contactor.
• Relay.
• Thiết bị bảo vệ.
• Tín hiệu điều khiển.
• Tình trạng motor.
Sau đó đưa AHU vào vận hành và theo dõi các thông số.
Không nên kết thúc công việc ngay khi quạt vừa chạy lại. Cần quan sát trong một khoảng thời gian phù hợp để phát hiện rung, tiếng ồn, dòng điện hoặc các vấn đề phát sinh sau khi vận hành.
III. Checklist bảo dưỡng AHU Chiller cần kiểm tra những gì?
Một checklist tốt giúp kỹ thuật không bỏ sót hạng mục và giúp doanh nghiệp có hồ sơ theo dõi thiết bị.
| Hạng mục | Nội dung kiểm tra |
| Lọc gió | Mức độ bẩn, nghẹt, tình trạng khung lọc |
| Coil | Bụi bẩn, cánh coil, ăn mòn, rò rỉ |
| Nước lạnh | Nhiệt độ vào/ra, lưu lượng nếu có điều kiện đo |
| Quạt | Độ rung, tiếng ồn, cánh quạt |
| Motor | Dòng điện, nhiệt độ, tiếng ồn |
| Dây curoa | Độ căng, mòn, nứt |
| Bạc đạn | Tiếng ồn, độ rung |
| Khay nước ngưng | Cặn bẩn, rong rêu, tình trạng thoát nước |
| Đường ống xả | Tắc nghẽn, rò rỉ, độ dốc |
| Van nước | Khả năng đóng/mở |
| Actuator | Tín hiệu và hành trình |
| Cảm biến | Tín hiệu và độ ổn định |
| Tủ điện | Đầu nối, thiết bị bảo vệ |
| Đường ống gió | Rò rỉ, cách nhiệt |
| Miệng gió | Lưu lượng và tình trạng phân phối |
| Toàn bộ AHU | Độ rung, tiếng ồn, tình trạng vận hành |
Checklist không nhất thiết phải giống nhau cho mọi AHU. Đối với hệ thống lớn, nên xây dựng checklist dựa trên loại AHU, công suất, điều kiện môi trường và yêu cầu của khu vực sử dụng.
IV. Bảo dưỡng AHU ảnh hưởng thế nào đến hiệu suất của hệ thống Chiller?
Kỹ thuật viên Lộc Thiên Phát đang kiểm tra chiller.
AHU và Chiller có mối quan hệ trực tiếp trong hệ thống HVAC trung tâm.
Nếu AHU hoạt động kém, tải lạnh và thời gian vận hành của Chiller cũng có thể bị ảnh hưởng.
Ví dụ:
Lọc gió nghẹt → giảm lưu lượng gió → giảm trao đổi nhiệt → nhiệt độ khu vực khó đạt → AHU cần hoạt động lâu hơn.
Hoặc:
Coil bẩn → trao đổi nhiệt kém → nước lạnh không truyền đủ năng lượng lạnh sang không khí → hệ thống phải hoạt động lâu hơn để đáp ứng yêu cầu.
Ở chiều ngược lại, nếu Chiller cung cấp nước lạnh không đạt yêu cầu, AHU dù được vệ sinh tốt vẫn không thể tạo ra hiệu quả làm lạnh như mong muốn.
Do đó, khi một khu vực không đủ lạnh, cần xem xét cả hai phía:
Nguồn lạnh – Chiller
và
Thiết bị phân phối, trao đổi nhiệt – AHU/FCU.
Đây cũng là lý do việc bảo trì Chiller định kỳ cần được thực hiện đồng bộ với kiểm tra AHU, bơm và hệ thống nước lạnh.
Nếu doanh nghiệp chỉ vệ sinh AHU nhưng bỏ qua Chiller, hoặc ngược lại, việc chẩn đoán hiệu suất toàn hệ thống sẽ không đầy đủ.
V. Những sai lầm thường gặp khi bảo dưỡng AHU Chiller
Một số lỗi trong quá trình bảo dưỡng có thể khiến AHU vừa vệ sinh xong nhưng hiệu quả không cải thiện đáng kể.
Chỉ vệ sinh coil nhưng không kiểm tra lưu lượng nước
Coil sạch nhưng nếu van không mở đủ, bơm hoạt động không đúng hoặc đường ống có vấn đề thì lượng nước lạnh qua coil vẫn không đủ.
Chỉ thay lọc nhưng không kiểm tra quạt
Lọc mới có thể giúp giảm trở lực nhưng nếu quạt mất cân bằng, dây curoa trượt hoặc motor có vấn đề thì lưu lượng gió vẫn không đạt.
Vệ sinh coil bằng áp lực quá cao
Áp lực nước không phù hợp có thể làm biến dạng cánh coil, khiến quá trình trao đổi nhiệt về sau thậm chí bị ảnh hưởng.
Không kiểm tra nước ngưng
Một AHU làm lạnh tốt nhưng nước ngưng thoát kém vẫn có thể gây sự cố tràn nước.
Không ghi nhận thông số trước và sau bảo dưỡng
Nếu không có dữ liệu, doanh nghiệp khó đánh giá việc bảo dưỡng có thực sự cải thiện hiệu suất hay không.
Chỉ xử lý AHU khi khu vực đã mất lạnh
Khi khu vực sử dụng không đạt nhiệt độ, nguyên nhân có thể nằm ở AHU nhưng cũng có thể liên quan đến Chiller, bơm, đường ống hoặc hệ thống điều khiển.
Do đó, nếu hệ thống thường xuyên gặp sự cố, doanh nghiệp nên xây dựng lịch kiểm tra định kỳ thay vì chỉ xử lý từng lỗi phát sinh.
VI. Lộc Thiên Phát – Bảo dưỡng AHU, Chiller và hệ thống lạnh công nghiệp
Bảo dưỡng AHU hiệu quả không chỉ nằm ở việc làm cho thiết bị sạch hơn mà phải hướng đến mục tiêu duy trì lưu lượng gió, khả năng trao đổi nhiệt, độ ổn định của quạt và sự phối hợp giữa AHU với hệ thống Chiller.
Lộc Thiên Phát cung cấp dịch vụ kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống AHU – Chiller – HVAC cho nhà máy và công trình công nghiệp, với các hạng mục như:
• Vệ sinh và bảo dưỡng AHU.
• Vệ sinh Coil AHU.
• Kiểm tra và thay lọc gió.
• Kiểm tra quạt và motor AHU.
• Kiểm tra dây curoa, bạc đạn.
• Kiểm tra khay và đường thoát nước ngưng.
• Kiểm tra van nước lạnh và actuator.
• Kiểm tra cảm biến.
• Kiểm tra tủ điện và điều khiển.
• Kiểm tra lưu lượng và nhiệt độ nước lạnh.
• Bảo dưỡng Chiller.
• Sửa chữa Chiller không đạt nhiệt.
• Kiểm tra hệ thống Cooling Tower và bơm.
• Xử lý các sự cố liên quan đến hệ thống lạnh trung tâm.
Đối với những hệ thống Chiller/AHU có lịch sử vận hành lâu năm hoặc thường xuyên phát sinh lỗi, việc kiểm tra nên được thực hiện theo hướng đánh giá toàn hệ thống, thay vì chỉ vệ sinh từng thiết bị riêng lẻ.
Lộc Thiên Phát phục vụ khách hàng và nhà máy tại Đồng Nai, Bình Dương, TP.HCM, Tây Ninh, Long An và các khu vực công nghiệp phía Nam.
CÔNG TY TNHH NHIỆT LẠNH LỘC THIÊN PHÁT
19A, KP11, P. Tân Triều, TP. Đồng Nai
Hotline: 035 905 2370
Website: thumuamaylanh.vn
Bảo dưỡng đúng quy trình – kiểm tra đúng thông số – xử lý đúng nguyên nhân giúp AHU duy trì khả năng trao đổi nhiệt, giảm nguy cơ sự cố và phối hợp ổn định hơn với hệ thống Chiller trung tâm.
.png)
