Máy nén khí là thiết bị quan trọng trong nhiều nhà máy, xưởng sản xuất và dây chuyền công nghiệp. Khi máy gặp sự cố, không chỉ thiết bị dừng hoạt động mà toàn bộ hệ thống sử dụng khí nén cũng có thể bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, không phải sự cố nào cũng đồng nghĩa với việc máy nén khí đã hỏng nặng. Một số lỗi xuất phát từ lọc bẩn, thiếu dầu, cài đặt chưa phù hợp, rò rỉ khí hoặc các linh kiện hao mòn sau thời gian vận hành.
Vấn đề quan trọng là phải xác định đúng nguyên nhân trước khi sửa chữa.
Bài viết dưới đây hướng dẫn cách kiểm tra và xử lý những lỗi thường gặp trên máy nén khí, đồng thời chỉ ra trường hợp nào có thể kiểm tra đơn giản và trường hợp nào nên để kỹ thuật viên chuyên môn thực hiện.
I. Trước khi sửa máy nén khí: cần kiểm tra gì?
Trước khi tháo bất kỳ bộ phận nào, cần xác định chính xác biểu hiện của máy.
Không nên sửa theo kiểu “thấy lỗi ở đâu xử lý ở đó” vì cùng một hiện tượng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Ví dụ:
Máy không đủ áp có thể do máy nén có vấn đề, nhưng cũng có thể do đường ống rò rỉ, bộ lọc nghẹt hoặc nhu cầu sử dụng khí tăng.
Máy nóng có thể do thiếu dầu, két làm mát bẩn, nhiệt độ phòng máy cao hoặc hệ thống tuần hoàn dầu có vấn đề.
Do đó, quy trình chẩn đoán nên bắt đầu từ những kiểm tra cơ bản.
Kiểm tra lịch sử vận hành
Cần biết:
• Máy đã chạy bao nhiêu giờ?
• Lần bảo dưỡng gần nhất khi nào?
• Đã thay dầu chưa?
• Đã thay lọc dầu, lọc gió, lọc tách dầu chưa?
• Máy gần đây có báo lỗi gì?
• Sự cố xuất hiện đột ngột hay tăng dần?
• Nhu cầu khí của nhà máy có thay đổi không?
Những thông tin này giúp khoanh vùng nguyên nhân nhanh hơn.
Kiểm tra các thông số đang hiển thị
Tùy loại máy, cần quan sát:
• Áp suất.
• Nhiệt độ dầu.
• Thời gian chạy.
• Trạng thái tải/không tải.
• Dòng điện motor.
• Mã cảnh báo hoặc mã lỗi.
• Áp suất hệ thống.
Nếu máy có bộ điều khiển điện tử, cần ghi nhận mã lỗi trước khi reset máy.
Đảm bảo an toàn trước khi thao tác
Trước khi sửa chữa cần:
1. Dừng máy.
2. Cô lập nguồn điện.
3. Xả áp trong khu vực cần thao tác.
4. Chờ các bộ phận có nhiệt độ cao giảm xuống mức an toàn.
5. Kiểm tra lại trước khi tháo lắp.
Không mở các bộ phận chịu áp khi hệ thống chưa được cô lập và xả áp an toàn.
II. Những lỗi máy nén khí thường gặp và cách xử lý
2.1. Máy nén khí không khởi động
Đây là lỗi khá phổ biến nhưng nguyên nhân có thể nằm ở cả phần điện lẫn phần cơ khí.
Dấu hiệu
Khi nhấn nút Start:
• Máy không chạy.
• Motor không quay.
• Màn hình có thể xuất hiện cảnh báo.
• Contactor không đóng hoặc đóng nhưng motor không hoạt động.
Nguyên nhân có thể
Một số nguyên nhân thường gặp:
• Mất nguồn điện.
• Điện áp không phù hợp.
• Mất pha.
• CB hoặc MCCB bị ngắt.
• Relay bảo vệ tác động.
• Lỗi contactor.
• Lỗi cảm biến.
• Nút Emergency Stop đang ở trạng thái ngắt.
• Bộ điều khiển phát hiện điều kiện không an toàn.
• Motor hoặc hệ thống điện có vấn đề.
Cách kiểm tra
Trước tiên kiểm tra nguồn điện và trạng thái cảnh báo trên bộ điều khiển.
Nếu nguồn bình thường nhưng máy vẫn không khởi động, cần kiểm tra mạch điều khiển, relay, contactor và tín hiệu bảo vệ.
Không nên tự ý đấu tắt các thiết bị bảo vệ để ép máy chạy.
Khi nào cần kỹ thuật viên?
Nếu liên quan đến:
• Tủ điện.
• Biến tần.
• PLC.
• Motor.
• Mạch điều khiển.
• Cảm biến.
thì nên để kỹ thuật viên có chuyên môn kiểm tra.
Kỹ thuật viên Lộc Thiên Phát đang kiểm tra sửa chữa máy nén khí.
2.2. Máy chạy nhưng không đủ áp suất
Đây là một trong những lỗi khiến nhà máy dễ nhầm giữa máy nén yếu và hệ thống khí có vấn đề.
Dấu hiệu
• Máy chạy nhưng áp suất không đạt mức cài đặt.
• Máy chạy tải lâu.
• Thiết bị cuối nguồn thiếu khí.
• Một số dây chuyền hoạt động không ổn định.
Nguyên nhân có thể
Có thể xuất phát từ:
• Lọc gió bị nghẹt.
• Van hút hoạt động không đúng.
• Lọc tách dầu bị nghẹt.
• Rò rỉ khí trên đường ống.
• Nhu cầu khí tăng.
• Van hoặc bộ điều khiển gặp vấn đề.
• Công suất máy không còn phù hợp với nhu cầu thực tế.
• Đường ống có trở lực lớn.
Cách kiểm tra
Không nên tháo đầu nén ngay.
Hãy kiểm tra theo thứ tự:
Nhu cầu sử dụng → áp suất máy → đường ống → rò rỉ → lọc → van hút → hệ thống điều khiển.
Đặc biệt, cần kiểm tra rò rỉ khí nén vì đây là nguyên nhân thường bị bỏ qua.
Bạn có thể tham khảo thêm bài “Rò rỉ khí nén: Nguyên nhân và cách xử lý nhanh chóng, hiệu quả” để kiểm tra các vị trí như đầu nối, van, ống mềm, bộ lọc và van xả.
Lưu ý
Nếu đã kiểm tra hệ thống bên ngoài nhưng máy vẫn không đạt lưu lượng hoặc áp suất, lúc đó mới cần kiểm tra sâu hơn vào đầu nén và các bộ phận bên trong.
2.3. Máy nén khí chạy liên tục không ngắt
Máy chạy liên tục chưa chắc đã là lỗi.
Nếu nhà máy đang sử dụng lượng khí lớn, máy chạy tải liên tục có thể là trạng thái bình thường.
Nhưng nếu nhu cầu sản xuất không thay đổi mà trước đây máy chạy bình thường, hiện tại lại chạy liên tục, cần kiểm tra.
Nguyên nhân có thể
• Rò rỉ khí.
• Nhu cầu khí tăng.
• Lọc gió nghẹt.
• Van hút không mở đúng.
• Máy không đạt lưu lượng thiết kế.
• Cài đặt áp suất không phù hợp.
• Máy nén không đủ công suất.
• Lọc tách dầu bị nghẹt.
• Hệ thống điều khiển có vấn đề.
Cách xử lý
Đầu tiên kiểm tra nhu cầu khí và rò rỉ.
Sau đó kiểm tra các bộ lọc, van hút và thông số vận hành.
Nếu máy đã hoạt động lâu và chưa bảo dưỡng, nên kiểm tra lịch bảo dưỡng theo giờ chạy.
Bạn có thể xem thêm bài “Khi nào cần bảo dưỡng máy nén khí trục vít? Dấu hiệu dễ nhận biết” để xác định các dấu hiệu cho thấy máy đã đến thời điểm cần bảo dưỡng.
2.4. Máy nén khí bị quá nhiệt
Quá nhiệt là lỗi cần được xử lý sớm.
Nếu tiếp tục vận hành khi nhiệt độ tăng cao, các bộ phận bên trong có thể bị ảnh hưởng.
Nguyên nhân thường gặp
• Két làm mát bám bụi.
• Nhiệt độ phòng máy cao.
• Thiếu dầu.
• Dầu xuống cấp.
• Dầu không phù hợp.
• Van nhiệt hoạt động không đúng.
• Hệ thống tuần hoàn dầu có vấn đề.
• Quạt làm mát gặp sự cố.
• Lọc dầu bị nghẹt.
Cách kiểm tra
Kiểm tra:
1. Nhiệt độ phòng máy.
2. Tình trạng két làm mát.
3. Mức dầu.
4. Chất lượng dầu.
5. Quạt làm mát.
6. Lọc dầu.
7. Van nhiệt.
8. Hệ thống tuần hoàn dầu.
Nếu két làm mát quá bẩn, cần vệ sinh đúng phương pháp.
Không nên dùng áp lực quá mạnh hoặc phương pháp vệ sinh không phù hợp vì có thể làm cong lá tản nhiệt.
Nếu doanh nghiệp chưa có quy trình bảo dưỡng cụ thể, nên tham khảo “Cách bảo dưỡng máy nén khí chi tiết và đúng cách” để xây dựng lịch kiểm tra phù hợp.
Sửa máy nén khí quá nhiệt.
2.5. Máy bị rò rỉ dầu
Rò dầu không nên chỉ lau sạch rồi tiếp tục sử dụng.
Cần xác định dầu thoát ra từ vị trí nào.
Vị trí có thể bị rò
• Đường ống dầu.
• Khớp nối.
• Gioăng.
• Phớt.
• Lọc dầu.
• Khu vực bình dầu.
• Đường hồi dầu.
• Các mối nối trong hệ thống.
Cách xử lý
Sau khi xác định vị trí, cần:
• Làm sạch khu vực.
• Kiểm tra nguồn rò.
• Kiểm tra gioăng hoặc seal.
• Kiểm tra tình trạng ren.
• Thay linh kiện nếu cần.
• Kiểm tra lại sau khi máy hoạt động.
Nếu rò dầu xuất hiện sau khi vừa thay lọc hoặc thay dầu, cần kiểm tra lại vị trí thao tác.
2.6. Máy phát ra tiếng ồn hoặc rung bất thường
Máy nén khí luôn có tiếng ồn và rung ở mức nhất định.
Điều đáng chú ý là tiếng ồn hoặc độ rung thay đổi bất thường so với trước đây.
Nguyên nhân có thể
• Bạc đạn xuống cấp.
• Motor có vấn đề.
• Khớp nối lệch.
• Bulong chân máy lỏng.
• Quạt làm mát bị mất cân bằng.
• Đầu nén có vấn đề.
• Thiết bị bên trong bị mài mòn.
Cách kiểm tra
Trước tiên cần xác định:
Tiếng kêu xuất hiện ở motor, đầu nén, quạt hay khu vực truyền động?
Nếu tiếng kêu lớn dần theo thời gian hoặc xuất hiện tiếng kim loại bất thường, nên dừng máy để kiểm tra.
Không nên tiếp tục vận hành máy nhiều giờ chỉ để “xem nó có hết không”.
Đối với nghi ngờ liên quan đến đầu nén, bạc đạn hoặc các bộ phận quay, cần kỹ thuật viên chuyên môn kiểm tra.
2.7. Máy báo lỗi hoặc chênh áp lọc tách dầu
Lọc tách dầu có nhiệm vụ tách dầu khỏi hỗn hợp khí nén trước khi khí đi ra khỏi máy.
Khi lọc tách dầu bị nghẹt hoặc hoạt động không tốt, máy có thể xuất hiện cảnh báo chênh áp.
Dấu hiệu
• Máy báo chênh áp lọc tách dầu.
• Máy hoạt động không ổn định.
• Dòng điện tăng.
• Có hiện tượng kéo theo dầu.
• Hiệu suất máy giảm.
Cách xử lý
Kiểm tra:
• Thời gian sử dụng lọc.
• Chênh áp.
• Tình trạng dầu.
• Hệ thống hồi dầu.
• Lắp đặt lọc.
• Tình trạng bên trong bình dầu.
Nếu lọc đã đến thời hạn thay thế hoặc bị nghẹt, cần thay đúng chủng loại.
Bạn có thể tham khảo thêm bài “Tầm quan trọng của thay tách dầu máy nén khí định kỳ” để hiểu rõ hơn về bộ phận này.
2.8. Khí đầu ra có nhiều dầu
Khí nén có lượng dầu kéo theo cao có thể gây ảnh hưởng đến dây chuyền sản xuất, đặc biệt với các ứng dụng yêu cầu khí sạch.
Nguyên nhân có thể
• Lọc tách dầu xuống cấp.
• Mức dầu quá cao.
• Hệ thống hồi dầu bị tắc.
• Dầu không phù hợp.
• Áp suất vận hành không đúng.
• Bộ phận tách dầu gặp vấn đề.
• Đầu nén có dấu hiệu bất thường.
Cách xử lý
Không nên chỉ thay lọc tách dầu ngay lập tức.
Cần kiểm tra đồng thời:
Mức dầu → chất lượng dầu → lọc tách → đường hồi dầu → tình trạng đầu nén.
Nếu thay lọc nhưng hiện tượng vẫn tiếp tục, cần kiểm tra sâu hơn.
2.9. Máy tiêu thụ điện tăng bất thường
Chi phí điện tăng là dấu hiệu rất đáng quan tâm đối với hệ thống khí nén.
Tuy nhiên, không nên quy ngay nguyên nhân cho máy nén.
Các nguyên nhân có thể
• Rò rỉ khí nén.
• Máy chạy tải quá lâu.
• Lọc bị nghẹt.
• Áp suất cài đặt quá cao.
• Máy nén không phù hợp với nhu cầu.
• Thiết bị xuống cấp.
• Hệ thống đường ống có tổn thất áp suất lớn.
• Máy sấy hoặc thiết bị xử lý khí tạo trở lực.
Nếu nhà máy muốn tối ưu hiệu suất, cần đánh giá toàn bộ hệ thống khí nén, không chỉ riêng máy nén.
Đặc biệt, kiểm soát rò rỉ là một trong những việc nên thực hiện đầu tiên vì điểm rò có thể khiến máy phải sản xuất thêm lượng khí không phục vụ trực tiếp cho sản xuất.
III. Có nên tự sửa máy nén khí không?
Đây là câu hỏi nhiều doanh nghiệp quan tâm.
Câu trả lời là:
Có thể tự kiểm tra một số lỗi đơn giản, nhưng không nên tự tháo sửa các bộ phận quan trọng nếu không có chuyên môn.
Những việc có thể kiểm tra cơ bản
Đội ngũ vận hành có thể:
• Kiểm tra nguồn điện theo quy trình an toàn.
• Kiểm tra mã cảnh báo.
• Kiểm tra mức dầu.
• Quan sát rò dầu.
• Kiểm tra tình trạng lọc bên ngoài.
• Vệ sinh khu vực xung quanh máy.
• Kiểm tra tiếng ồn bất thường.
• Kiểm tra các dấu hiệu rò khí bên ngoài.
Những trường hợp không nên tự sửa
Không nên tự tháo nếu nghi ngờ:
• Hỏng đầu nén.
• Hỏng bạc đạn.
• Hỏng motor.
• Lỗi biến tần.
• Lỗi PLC.
• Lỗi mạch điều khiển.
• Áp suất dầu bất thường.
• Nhiệt độ tăng cao liên tục.
• Máy rung mạnh.
• Máy có tiếng kim loại.
• Hỏng van hút hoặc van điều khiển.
Những lỗi này cần thiết bị đo và kinh nghiệm chẩn đoán.
Một lỗi nhỏ nhưng chẩn đoán sai có thể khiến chi phí sửa chữa tăng lên rất nhiều.
IV. Khi sửa máy nén khí, sai lầm nào thường gặp?
Chỉ xử lý triệu chứng
Ví dụ máy không đủ áp thì tăng áp suất cài đặt.
Đây không phải cách xử lý gốc nếu nguyên nhân thực sự là rò khí hoặc lọc nghẹt.
Thay linh kiện ngay khi chưa xác định nguyên nhân
Máy báo nhiệt độ cao không có nghĩa chắc chắn phải thay cảm biến.
Cần kiểm tra cả dầu, két làm mát, quạt, van nhiệt và điều kiện phòng máy.
Dùng phụ tùng không phù hợp
Lọc, dầu, seal hoặc linh kiện không đúng thông số có thể ảnh hưởng đến hiệu suất và độ bền của máy.
Nên dựa vào model máy, thông số kỹ thuật và khuyến cáo của nhà sản xuất.
Bỏ qua lịch bảo dưỡng
Một chiếc máy được sửa nhiều lần nhưng không có lịch bảo dưỡng phù hợp sẽ tiếp tục phát sinh lỗi.
Bảo dưỡng định kỳ giúp phát hiện hao mòn trước khi thành sự cố lớn.
Nếu cần kiểm tra chuyên sâu, doanh nghiệp có thể tham khảo “Hướng dẫn bảo dưỡng, thay dầu và phụ kiện máy nén khí” để xây dựng danh mục bảo trì.
V. Quy trình sửa chữa máy nén khí nên thực hiện như thế nào?
Một quy trình chuyên nghiệp nên đi theo các bước:
Bước 1: Tiếp nhận thông tin sự cố
Ghi nhận:
• Model máy.
• Công suất.
• Áp suất.
• Số giờ hoạt động.
• Mã lỗi.
• Biểu hiện bất thường.
• Lịch sử bảo dưỡng.
Bước 2: Kiểm tra thực tế
Kiểm tra máy ở trạng thái dừng và khi vận hành nếu điều kiện an toàn cho phép.
Bước 3: Xác định nguyên nhân
Không thay linh kiện khi chưa có cơ sở chẩn đoán.
Bước 4: Đưa ra phương án sửa chữa
Phân biệt:
• Vệ sinh.
• Điều chỉnh.
• Thay vật tư tiêu hao.
• Thay linh kiện.
• Sửa chữa.
• Đại tu.
Bước 5: Thực hiện sửa chữa
Cô lập nguồn, xả áp và thực hiện đúng quy trình kỹ thuật.
Bước 6: Chạy thử
Sau sửa chữa cần kiểm tra:
• Áp suất.
• Nhiệt độ.
• Dòng điện.
• Tiếng ồn.
• Độ rung.
• Trạng thái tải/không tải.
• Rò dầu.
• Rò khí.
Bước 7: Theo dõi sau sửa chữa
Không nên xem việc máy chạy lại được là đã hoàn tất.
Cần theo dõi các thông số trong quá trình vận hành để đảm bảo lỗi không tái diễn.
VI. Khi nào nên sửa chữa và khi nào nên đại tu máy nén khí?
Không phải máy nào gặp lỗi cũng cần đại tu.
Nên sửa chữa khi
• Lỗi nằm ở một linh kiện cụ thể.
• Máy vẫn đạt hiệu suất tương đối tốt.
• Đầu nén chưa có dấu hiệu hư hỏng nghiêm trọng.
• Chi phí sửa chữa hợp lý.
• Các bộ phận chính vẫn còn tốt.
Nên cân nhắc đại tu khi
• Máy đã hoạt động nhiều năm.
• Đầu nén xuống cấp.
• Tiếng ồn và độ rung tăng.
• Hiệu suất giảm rõ rệt.
• Tiêu thụ điện tăng.
• Máy thường xuyên phát sinh lỗi.
• Chi phí sửa chữa từng bộ phận liên tục tăng.
Trước khi quyết định đại tu, nên đánh giá tình trạng thực tế và so sánh giữa chi phí đại tu – chi phí thay máy – hiệu quả vận hành sau sửa chữa.
Nếu máy đã xuống cấp nhiều, có thể tham khảo thêm dịch vụ đại tu máy nén khí trục vít để hiểu những hạng mục thường được kiểm tra và phục hồi.
VII. Lộc Thiên Phát nhận sửa chữa máy nén khí công nghiệp
Lộc Thiên Phát cung cấp dịch vụ kiểm tra, bảo trì và sửa chữa máy nén khí công nghiệp cho nhà máy, xưởng sản xuất và doanh nghiệp tại Đồng Nai, Bình Dương, TP.HCM và các khu vực lân cận.
Các hạng mục có thể thực hiện gồm:
• Kiểm tra máy nén khí.
• Chẩn đoán lỗi.
• Xử lý máy không lên áp.
• Xử lý máy quá nhiệt.
• Kiểm tra rò dầu.
• Kiểm tra hệ thống dầu.
• Thay dầu.
• Thay lọc gió.
• Thay lọc dầu.
• Thay lọc tách dầu.
• Kiểm tra van hút.
• Kiểm tra hệ thống điều khiển.
• Kiểm tra motor.
• Kiểm tra đầu nén.
• Bảo dưỡng định kỳ.
• Sửa chữa và phục hồi máy nén khí.
Điểm quan trọng trong sửa chữa máy nén khí là tìm đúng nguyên nhân trước khi thay linh kiện.
Với những sự cố phức tạp, Lộc Thiên Phát ưu tiên kiểm tra thực tế, xác định tình trạng và đưa ra phương án phù hợp thay vì sửa chữa theo phán đoán.
Doanh nghiệp cần kiểm tra hoặc sửa máy nén khí có thể liên hệ:
LỘC THIÊN PHÁT
Hotline: 035 905 2370
VIII. Câu hỏi thường gặp về sửa chữa máy nén khí
8.1. Máy nén khí không lên áp phải làm gì?
Trước tiên kiểm tra nhu cầu sử dụng, áp suất cài đặt, rò rỉ đường ống, lọc gió, van hút và tình trạng máy. Không nên vội kết luận đầu nén bị hỏng.
8.2. Máy nén khí chạy liên tục có phải bị lỗi không?
Không nhất thiết. Nếu nhu cầu khí lớn, máy có thể chạy tải liên tục. Tuy nhiên, nếu nhu cầu không thay đổi mà thời gian chạy tăng bất thường, cần kiểm tra rò khí và hiệu suất máy.
8.3. Máy nén khí bị nóng có nên tiếp tục chạy?
Không nên tiếp tục vận hành nếu máy báo quá nhiệt hoặc nhiệt độ tăng bất thường. Cần xác định nguyên nhân trước khi cho máy hoạt động trở lại.
8.4. Có nên tự thay dầu máy nén khí?
Có thể thực hiện nếu người vận hành được đào tạo và tuân thủ đúng quy trình của nhà sản xuất. Cần sử dụng đúng loại dầu, đúng lượng và đảm bảo an toàn khi thao tác.
8.5. Bao lâu nên bảo dưỡng máy nén khí?
Không có một mốc giờ duy nhất cho mọi loại máy. Cần căn cứ vào model, loại dầu, điều kiện môi trường, số giờ vận hành và khuyến cáo của nhà sản xuất.
Khi nào cần gọi đơn vị sửa chữa chuyên nghiệp?
Khi máy có lỗi điện, biến tần, motor, đầu nén, bạc đạn, nhiệt độ cao, rung mạnh, tiếng kêu bất thường hoặc sự cố tái diễn sau khi đã xử lý cơ bản.
KẾT LUẬN
Sửa máy nén khí hiệu quả không bắt đầu bằng việc tháo máy mà bắt đầu bằng chẩn đoán đúng nguyên nhân.
Một chiếc máy không đủ áp có thể do rò khí. Máy nóng có thể do két làm mát bẩn. Máy không khởi động có thể do hệ thống điện hoặc bộ điều khiển. Máy kéo theo dầu có thể liên quan đến lọc tách, hệ thống hồi dầu hoặc nhiều nguyên nhân khác.
Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất là:
Kiểm tra → chẩn đoán → xác định nguyên nhân → sửa chữa → chạy thử → theo dõi.
Đối với những lỗi đơn giản, đội ngũ vận hành có thể kiểm tra ban đầu. Nhưng với các sự cố liên quan đến đầu nén, motor, biến tần, PLC, hệ thống dầu hoặc các bộ phận chịu áp, nên để kỹ thuật viên có chuyên môn thực hiện.
Sửa đúng lỗi ngay từ đầu không chỉ giúp máy hoạt động trở lại mà còn hạn chế việc thay linh kiện không cần thiết, giảm thời gian dừng máy và kiểm soát chi phí sửa chữa.
Lộc Thiên Phát – kiểm tra, bảo trì và sửa chữa máy nén khí công nghiệp.
Hotline: 035 905 2370
.png)
